Kan de schilder in de winter buiten werken?

Buiten schilderen in de winter kan, maar niet op elke dag. Niet de kalender beslist, maar drie meetwaarden: de temperatuur, de luchtvochtigheid en hoe nat het hout is. De fabrikant van de lak zet die grenzen op het technisch informatieblad, en daar houdt een schilder zich aan.

Sikkens (AkzoNobel) schrijft voor Rubbol SB buitenlak: "Verwerkingstemperatuur: 0-30°C. Relatieve luchtvochtigheid: maximaal 85%. De temperatuur van de ondergrond moet tenminste 3°C boven het dauwpunt liggen." Die laatste eis is de lastigste van de drie: na een koude nacht zit de ondergrond dicht tegen het dauwpunt aan, en dan slaat er vocht neer op precies het vlak dat droog moest blijven.

Koud werken betekent ook langer wachten. Volgens hetzelfde blad is Rubbol SB bij 23°C en 65% RV na 2 uur stofdroog en na 4 uur kleefvrij; bij 5°C en 85% RV wordt dat 4½ uur en 7¼ uur. Overschilderbaar is de lak in beide gevallen na 18 uur. Een laag die pas na 7¼ uur kleefvrij is, staat een hele korte winterdag open voor neerslag.

Hoe vaak het weer dat toelaat, staat in de KNMI-klimaatnormalen 1991-2020 voor De Bilt. Een gemiddelde januari telt daar 12,0 dagen met een minimumtemperatuur onder 0°C, februari 11,6 en december 11,3; in maart is dat 8,4 en in april 3,6. Van juni tot en met augustus komt vorst in deze normalen niet voor.

De luchtvochtigheid werkt andersom dan je zou verwachten. Dezelfde KNMI-tabel geeft als gemiddelde relatieve vochtigheid 89,0% in november en 88,6% in december, tegen 73,7% in mei en 74,0% in april. Met een productgrens van maximaal 85% RV zit een gemiddelde novemberdag er dus al boven, terwijl een droge, zonnige dag in februari er ruim onder kan blijven. Winterschilderen is daarom geen seizoen maar een selectie van dagen.

En dan het hout zelf. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed stelt dat hout voor schimmels voldoende water bevat vanaf een vochtgehalte van ongeveer 22 procent, en dat houtrot altijd wordt veroorzaakt door een teveel aan vocht. Verf over klam hout sluit dat vocht in. Een schilder meet het hout daarom door vóór hij begint; dat is het verschil tussen winterschilderen en gokken.

Wil je het laten doen: buitenschilderwerk kost € 25 tot € 45 per m², en in de prijsindex zie je hoe die band is opgebouwd. Wie in de winter aanvraagt staat vooraan zodra er een droge, zachte week aankomt.